પ્રાચીન માન્યતાઓ અનુસાર, અહીં એક સમયમાં ૮૮,૦૦૦ ઋષિ-મુનિઓએ યજ્ઞ અને તપશ્ચર્યાથી આ ધરતીને પવિત્ર બનાવી હતી. આ કારણે આ સ્થળને “તપોભૂમિ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ચક્રતીર્થની અનોખી કથા
સ્થાનિક દંતકથાઓ અનુસાર, બ્રહ્માએ એક દિવ્ય ચક્ર પૃથ્વી પર મોકલ્યું હતું અને જ્યાં તે ચક્ર સ્થિર થયું, ત્યાં જ આ પવિત્ર ભૂમિની સ્થાપના થઈ. જે સ્થળે ચક્ર પડ્યું હતું, ત્યાં ગોળ આકારનું કુંડ બન્યું જેને આજે ચક્રતીર્થ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેની ગોળ રચના અને સતત વહેતું પાણી ભક્તોમાં વિશેષ આસ્થા જગાવે છે.
ઊંડાઈનો રહસ્ય
ચક્રતીર્થ કુંડ વિશે એક લોકવિશ્વાસ એવો છે કે તેની ઊંડાઈ માપવા માટે ઘણા પ્રયત્નો થયા, પરંતુ ચોક્કસ આંકડો પ્રાપ્ત થયો નથી. કેટલાક ભક્તો તેને પાતાળ લોક સાથે જોડાયેલું માને છે. બીજી તરફ, નિષ્ણાતો માને છે કે ભૂગર્ભ જળસ્રોત અને તળિયાની કુદરતી રચના તેના સતત જળસ્ત્રોત માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. તેમ છતાં, આ વિષય આજ સુધી ચર્ચાનો વિષય છે.
ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ
નૈમિશારણ્યમાં વર્ષભર યાત્રાળુઓની અવરજવર રહે છે. ખાસ તહેવારો અને શુભ દિવસોમાં અહીં સ્નાન અને પૂજા માટે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો આવે છે. આ સ્થળ અનેક પુરાણોમાં ઉલ્લેખિત હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેના કારણે તેનું ઐતિહાસિક અને આધ્યાત્મિક મૂલ્ય વધુ વધે છે.
વારસો અને આધુનિકતા
આજના સમયમાં પણ નૈમિશારણ્ય માત્ર એક ધાર્મિક કેન્દ્ર નથી, પરંતુ ભારતની પ્રાચીન સંસ્કૃતિ અને પુરાણકથાઓનું જીવંત પ્રતિક છે. અહીંનું શાંત વાતાવરણ, પ્રાચીન મંદિરો અને ચક્રતીર્થનું પવિત્ર જળ આ બધું ભક્તોને આંતરિક શાંતિનો અનુભવ કરાવે છે.
નૈમિશારણ્ય આસ્થા અને રહસ્ય બંનેનું અનોખું મિલન છે જ્યાં શ્રદ્ધા અને પરંપરા સાથે સાથે ઇતિહાસની ગુંજ પણ સંભળાય છે.
