વિશાળ કદ, અદભૂત શક્તિ અને કરોડો વર્ષોની ઉત્ક્રાંતિ પછી પણ એક એવી ઘટના બની કે જેના કારણે ડાયનાસોરનો યુગ હંમેશા માટે સમાપ્ત થઈ ગયો. વૈજ્ઞાનિકોના સંશોધન મુજબ આ વિનાશ પાછળ માત્ર એક કારણ નહીં, પરંતુ અનેક કુદરતી આફતોનું સંયોજન જવાબદાર હતું.
ઉલ્કાપિંડની વિનાશક ટક્કર
વિજ્ઞાનીઓના જણાવ્યા મુજબ એક વિશાળ ઉલ્કાપિંડ પૃથ્વી સાથે અથડાયો હતો. આ ઉલ્કાપિંડ લગભગ ૧૦ થી ૧૫ કિલોમીટર જેટલો પહોળો હતો અને ભયંકર ઝડપે અવકાશમાંથી પૃથ્વી તરફ આવી રહ્યો હતો. તે આજના મેક્સિકોના યુકાટન દ્વીપકલ્પ નજીક દરિયામાં પડ્યો હતો. આ ટક્કર એટલી પ્રચંડ હતી કે પૃથ્વી પર હજારો પરમાણુ બોમ્બ ફાટે તેનાથી પણ વધારે ઉર્જા ઉત્પન્ન થઈ હતી.
ટક્કર પછી વિશાળ સુનામી ઊભી થઈ, જંગલોમાં આગ લાગી અને લાખો ટન ધૂળ, રાખ અને ઝેરી વાયુઓ આકાશમાં ફેલાઈ ગયા. સમગ્ર પૃથ્વી પર અંધકાર છવાઈ ગયો.
સૂર્યપ્રકાશ બંધ અને “ઇમ્પેક્ટ વિન્ટર”
ઉલ્કાપિંડના કારણે વાતાવરણમાં ફેલાયેલી ધૂળ અને સલ્ફરના કણોએ સૂર્યપ્રકાશને પૃથ્વી સુધી પહોંચતા રોકી દીધો. જેના કારણે પૃથ્વીનું તાપમાન ઝડપથી ઘટવા લાગ્યું. વર્ષો સુધી ચાલેલા આ અંધકારમય અને ઠંડા સમયને વૈજ્ઞાનિકો “ઇમ્પેક્ટ વિન્ટર” તરીકે ઓળખે છે.
સૂર્યપ્રકાશ ન હોવાથી છોડ અને વૃક્ષોમાં પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા બંધ થઈ ગઈ. ધીમે ધીમે જંગલો સુકાવા લાગ્યા અને આખી ખોરાકની સાંકળ તૂટી પડી.
ભૂખમરો અને ડાયનાસોરનો અંત
શાકાહારી ડાયનાસોર માટે ખોરાક ખતમ થઈ ગયો. વિશાળકાય ડાયનાસોરને રોજ હજારો કિલો વનસ્પતિની જરૂર પડતી હતી, પરંતુ જ્યારે છોડ જ ન રહ્યા ત્યારે તેઓ ભૂખે મરવા લાગ્યા.
ત્યારબાદ માંસાહારી ડાયનાસોરનો વારો આવ્યો. તેમને શિકાર મળવાનું બંધ થઈ ગયું. ખોરાક માટેની હાહાકાર વચ્ચે આખરે મોટા ભાગના ડાયનાસોરનો અંત આવી ગયો.
ભારતમાં જ્વાળામુખીની મોટી ભૂમિકા
કેટલાક વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે માત્ર ઉલ્કાપિંડ જ નહીં, પરંતુ ભારતમાં આવેલા “ડેક્કન ટ્રેપ્સ” નામના વિશાળ જ્વાળામુખીઓએ પણ આ વિનાશમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
આજના મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત આસપાસના વિસ્તારોમાં સતત જ્વાળામુખી વિસ્ફોટ થતા હતા. આ વિસ્ફોટોમાંથી ઝેરી વાયુઓ અને ધુમાડો વાતાવરણમાં ફેલાતા પૃથ્વી પહેલાથી જ અસ્વસ્થ બની ગઈ હતી. ત્યારબાદ ઉલ્કાપિંડની ટક્કરે પરિસ્થિતિને વધુ ભયંકર બનાવી દીધી.
કોણ બચી ગયું?
બધા જ ડાયનાસોર ખતમ થયા નહોતા. કેટલાક નાના જીવો બચી ગયા કારણ કે તેમને ઓછો ખોરાક જરૂરી હતો અને તેઓ જમીનમાં કે પાણીમાં આશરો લઈ શકતા હતા.
મગર, કાચબા, સાપ અને કેટલાક જળચર પ્રાણીઓ જીવિત રહ્યા. નાના સસ્તન પ્રાણીઓ પણ બચી ગયા અને કરોડો વર્ષોની ઉત્ક્રાંતિ પછી માનવજાતિ સુધીનો સફર શરૂ થયો.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે આજના પક્ષીઓ એ બચી ગયેલા થેરોપોડ ડાયનાસોરના જ વંશજો માનવામાં આવે છે. એટલે કે એક રીતે જોવામાં આવે તો ડાયનાસોર આજે પણ પક્ષીઓના રૂપમાં
આપણા આસપાસ જીવિત છે.
પૃથ્વી ફરીથી નોર્મલ થવામાં કેટલો સમય લાગ્યો?
ઉલ્કાપિંડ પછી ફેલાયેલી ધૂળ અને રાખને જમીન પર બેસતા લગભગ ૧૦ થી ૧૫ વર્ષ લાગ્યા હતા. ત્યારબાદ પણ વાતાવરણને સંપૂર્ણ રીતે સ્થિર થવામાં હજારો નહીં પરંતુ લાખો વર્ષનો સમય લાગ્યો.
સૌથી પહેલા “ફર્ન્સ” જેવી વનસ્પતિઓ ઉગવા લાગી. પછી ધીમે ધીમે જંગલો ફરી વિકસ્યા અને દરિયામાં જીવન ફરી ધબકવા લાગ્યું. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે આખી ઇકોસિસ્ટમને સંપૂર્ણ રીતે પુનઃસ્થાપિત થવામાં લગભગ ૧૦ થી ૨૦ લાખ વર્ષ જેટલો સમય લાગ્યો.
નિષ્કર્ષ
ડાયનાસોરનો વિનાશ માત્ર એક પ્રાણીના અંતની ઘટના નહોતી. તે પૃથ્વીના ઇતિહાસની સૌથી મોટી કુદરતી આપત્તિઓમાંની એક હતી, જેણે સમગ્ર જીવનવ્યવસ્થાને બદલી નાખી. પરંતુ આ વિનાશે જ નવા જીવનને જન્મ આપ્યો અને અંતે માનવજાતિના વિકાસ માટેનો માર્ગ તૈયાર કર્યો.
કુદરતનો એક નિયમ સ્પષ્ટ છે પૃથ્વી પર જીવન ક્યારેય સંપૂર્ણ રીતે અટકતું નથી. વિનાશ પછી પણ નવી શરૂઆત હંમેશા જન્મ લેતી રહે છે.
#Dinosaur #Dinosaurs #DinosaurExtinction #ScienceFacts #HistoryOfEarth #AsteroidImpact
#DeccanTraps #Nature #EarthHistory #InterestingFacts #GujaratiNews
#GujaratiPost #Knowledge #EducationalPost
#ViralPost #ScienceNews #Earth
ટિપ્પણીઓ નથી:
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો